18 mins read

Các Bệnh Thường Gặp Ở Giống Mèo Ba Tư

Đọc thêm các bài viết về bệnh thường gặp ở giống chó và mèo khác tại đây!

Hệ Tim mạch

  • Bệnh cơ tim phì đại (Hypertrophic cardiomyopathy – HCM)
    Nguyên nhân: là bệnh cơ tim nguyên phát do di truyền và đột biến gene gây xáo trộn cấu trúc sarcomere của cơ tim. 
    Tổn thương: Bệnh có đặc trưng là cơ tim dày lên và trở nên xơ cứng. Về lâu dài sẽ gây một số biến chứng như nhĩ trái to, hình thành huyết khối và thuyên tắc mạch, suy tim xung huyết, phù phổi và thậm chí tử vong. Mức độ nghiêm trọng của bệnh rất đa dạng. Mèo có thể không biểu hiện lâm sàng, nhưng số khác có thể biểu hiện khó thở, ho, mệt mỏi, đột quỵ.
    – Mèo Persian là một trong những giống mèo mang gene đột biến. Ngoài ra còn có: mèo Anh lông ngắn, Ragdoll, Mane coon v.v.
gr1_lrg.jpg

Hệ Da 

  • Bệnh nấm da
    Nguyên nhân: phổ biến nhất là do Aspergillus và Dermatophyte, có thể tìm thấy trong môi trường hoặc truyền lây giữa các cá thể mèo. 
    Tổn thương: gây nên các điểm rụng lông theo hình tròn hoặc hình thái không đồng đều, trung tâm tổn thương bị viêm nên có màu đậm hơn. Tổn thương thường phân bố trên: đầu, mặt, tai và các chi. Vùng da bị tổn thương sẽ bị viêm, đóng mày và bong vảy và thậm chí ngứa ngáy.
    – Mèo Persian dễ bị nhiễm nấm da hơn các giống khác, có thể do giống mèo này có lông dài và dày; lớp lông này là môi trường lý tưởng để loài nấm phát triển. Ngoài ra, mèo có khuôn mặt ngắn, dẹt và nhiều nếp nhăn nên sẽ khiến lông ở khu vực này ẩm ơn, tăng rủi ro bị nhiễm nấm.

Hệ Tiêu hóa 

  • Bệnh nha chu
    Nguyên nhân: do các mảng bám tích tụ lên răng, khiến nướu bị viêm, từ đó tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Hệ quả là nướu và các cấu trúc quanh răng bị viêm nhiễm, trở nên lỏng lẻo, có thể gây rụng răng.
    Tổn thương: nướu viêm, sưng đỏ, hơi thở hôi, trên răng tích tụ rất nhiều mảng bám. Ở mức độ nặng, bệnh có thể gây rụng răng, thoái hóa nướu, thậm chí áp-xe.
    – Mèo Persian dễ mắc bệnh nha chu hơn các giống khác có thể do cấu trúc sọ ngắn, khiến răng mọc không đều và chen chúc nhau, khiến thức ăn dễ mắc kẹt giữa các kẽ răng và việc vệ sinh răng miệng khó khăn hơn. 
  • Bệnh gan đa nang
    Nguyên nhân: mèo Persian có một đột biến gene khiến các u nang phát triển trong gan. Đây là bệnh lý di truyền gene trội, nghĩa là nếu có một cá thể mèo mang gene này thì có 50% chúng sẽ truyền gene đó cho đời con. Bệnh cũng liên quan đến bệnh thận đa nang.
    Tổn thương: nhiều nang nước với kích thước khác nhau phát triển bên trong gan. Những nang lớn hơn sẽ chèn ép lên những mô khác và thậm chí lớn tới mức bác sĩ có thể sờ thấy được khi khám lâm sàng.
    – Vì đây là bệnh do đột biến gene, mức độ biểu hiện trên lâm sàng sẽ khác nhau trên từng cá thể mèo.

Hệ Thần kinh 

  • Bệnh đĩa đệm (IVDD)
    Nguyên nhân: IVDD xảy ra khi đĩa đệm giữa các đốt sống bị thoái hóa hoặc tổn thương, khiến địa đệm bị thoát vị hoặc rách. Không còn đĩa đệm cho chịu áp lực của cơ thể, thần kinh và cột sống sẽ bị chèn ép, tổn thương và gây đau đớn.
    Tổn thương: tùy theo vị trí và mức độ tổn thương đĩa điệm mà biểu hiện lâm sàng sẽ khác nhau, thường là: đau lưng, đi lại hoặc vận động khó khăn, không muốn di chuyển, thậm chí liệt.
    – Mèo Persian dễ bị tổn thương đĩa đệm có thể do cấu tạo khung xương của chúng là chân ngắn và thân dài, khiến cột sống lưng và đĩa điểm giữa các đốt sống phải chịu áp lực nhiều hơn. Bên cạnh yếu tố về khung xương, cần cân nhắc các yếu tố gây bệnh khác liên quan đến độ tuổi, trọng lượng và mức độ hoạt động của mèo.
Screen-Shot-2019-08-27-at-2.45.08-PM.png

Mắt 

  • Hội chứng Chediak-Higashi
    Nguyên nhân: đột biến lặn trên gene LYST khiến chức năng của lysosome bị rối loạn, từ đó hệ miễn dịch không thể dọn dẹp hiệu quả các tế bào/bào quan của cơ thể  Lysosome tích tụ bên trong tế bào chất và quanh nhân tế bào, làm rối loạn chức năng của tế bào. Ngoài ra, melanin bị tích tụ trong tế bào mắt và lông và da, khiến mèo Persian có mắt màu càng xanh và lông màu xanh khói nhạt, thậm chí gây rối loạn chảy máu và suy giảm thị lực.
    Tổn thương trên hệ mắt: tình trạng thiếu sắc tố trong đáy mắt và mống mắt khiến mèo khó chịu với ánh sáng hơn (sợ ánh sáng). Ngoài ra, mèo mắc bệnh dễ bị đục thủy tinh thể do các lysosome và vật chất thừa thãi tích thụ bên trong thủy tinh thể.Đục thủy tinh thể có thể phát hiện rất sớm, thường là trước 3 tháng tuổi. Khi chiếu đèn vào mắt sẽ thấy màu đỏ do bất thường sắc tố ở mắt
    – Mèo có hội chứng này thường liên quan đến chảy máu kéo dài, kể cả những chấn thương nhỏ hay thủ thuật đơn giản
    – Do cơ chế sinh bệnh, mèo Persian lông xanh xám và mắt vàng dễ bị mắc các bệnh về mắt hơn so với mèo Persian khác.
  • Hội chứng Teo võng mạc tiến triển (progressive retinal atrophy – PRA)
    Nguyên nhân: là căn bệnh di truyền nguyên phát do đột biến gene chịu trách nhiệm cho chức năng của võng mạc. Những đột biến này làm rối loạn chu kì và quá trình truyền ánh sáng trong võng mạc, khiến tế bào thụ cảm ánh sáng (tế bào que và tế bào nón) trong võng mạc bị thương và chết đi. Trên mèo Persian, đột biến gene này thường là di truyền lặn, nghĩa là cả mèo bố mèo mẹ đều phải mang gene lặn để sinh ra mèo con mang kiểu hình bệnh.
    Tổn thương: liên quan đến tình trạng thoái hóa lớp võng mạc của tế bào cảm thụ ánh sáng. Tế bào que, chịu trách nhiệm cảm thụ ánh sáng cường độ thấp, thường bị tổn thương trước, khiến mèo bị mù tạm thời trong bóng tối. Sau đó thì tế bào nón, chịu trách nhiệm cảm thụ ánh sáng ban ngày và nhận biết màu sắc, bị thoái hóa, khiến mèo bị mù lòa hoàn toàn. Bệnh càng tiến triển thì mô võng mạc càng mỏng và sắp xếp lộn xộn hơn, cuối cùng khiến mèo bị mù lòa không thể hồi phục.
    – Bệnh ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, nhưng mèo thường phát bệnh khi đến tuổi trung niên hoặc tuổi già, thường từ 3-5 năm tuổi. Tuy nhiên, một số mèo sẽ phát bệnh sớm hơn, khiến căn bệnh trở nên phức tạp, khó hiểu và khó kiểm soát hơn.

Hệ tiết niệu 

  • Bệnh thận đa nang (PKD): 
    – Phần lớn của nhu mô thận bị thay đổi thành nhiều u nang. Tình trạng này thường xảy ra ở cả hai thận và trong một số trường hợp, u nang cũng được tìm thấy trong gan. 
    – Có thể sờ thấy thận to và không đều, và chẩn đoán có thể được xác nhận bằng siêu âm. 
    – Tốc độ tiến triển thành suy thận khác nhau ở từng cá thể. 
    – U nang thận cũng có thể được ghi nhận trong trường hợp loạn sản hoặc ung thư.
PolycysticKidneyDiseasePKD.jpg
fpkd_2-20051-article.jpg_-_en.jpeg
coc-fel-pkd-fig-1-20051-article.jpg_-_en.jpeg
  • Bệnh viêm thận vô căn
    Nguyên nhân: một giả thuyết về di truyền là Mèo Persian có thể có lớp glycosaminoglycan (GAG) – một lớp niêm mạc bảo vệ bàng quang, bị khiếm khuyết, khiến bàng quang dễ bị viêm hơn. Tuy nhiên, di truyền chỉ là một yếu tố. Viêm thận có thể do căng thẳng, môi trường, chế độ ăn v.v.
    Tổn thương: lớp GAG khiếm khuyết gây viêm biểu mô bàng quang. Điều này làm tăng tính thấm của thành bàng quang, khiến nó dễ bị kích ứng và viêm hơn. Hệ quả là mèo bị tiểu đau, tiểu nhiều, tiểu ra máu. Về lâu dài, thành bàng quang bị tổn thương nặng và dày lên.
    – Mèo Persian dễ mắc bệnh này hơn các giống khác, một phần do di truyền ảnh hưởng trực tiếp đến bàng quang, một phần do cấu trúc cơ thể ngắn với đường niệu dài, khiến nước tiểu bi giữ lại và mèo khó làm trống bàng quang hơn, từ đó tăng rủi ro bàng quang bị viêm.Ngoài ra, mèo Persian cũng nhạy cảm với môi trường và dễ bị căng thẳng. 
  • Sỏi tiết niệu
    Nguyên nhân: có thể do chế độ dinh dưỡng, lối sống, rối loạn biến dưỡng hoặc di truyền. Một số nghiên cứu cho thấy mèo Persian dễ bị sỏi calcium oxalate và struvite, một phần do tác động của di truyền dù chưa rõ cơ chế cụ thể.
    Tổn thương: sỏi hình thành trong đường tiết niệu từ thận đến niệu đạo. Dấu hiệu lâm sàng gồm: tiểu máu, khó tiểu, tiểu nhiều, tiểu rặn và đau đớn.
frr.png
ask-caox-4-20456-article.jpg_-_en.jpeg

Hệ sinh sản 

  • Tinh hoàn ẩn
    Nguyên nhân: do di truyền hoặc rối loạn hóc-môn mà một hoặc hai bên tinh hoàn không thể xuống bìu.
    Tổn thương: tinh hoàn nằm lại bên trong ổ bụng hoặc vùng bẹn. Tinh hoàn ẩn có thể nhỏ và hình thái không đồng đều, khiến chất lượng tinh trùng và khả năng thụ tinh bị giảm, đồng thời tăng rủi ro bị ung thư tinh hoàn và một số biến chứng khác.
    – Những nghiên cứu trước đây cho thấy mèo Persian có tỉ lệ tinh hoàn ẩn cao hơn những giống khác, dù chưa có nghiên cứu nào về tính di truyền của bệnh này.
  • Đẻ khó 
    Nguyên nhân: mèo Persian có khung xương chậu nhỏ, thân dài còn mèo con có đầu lớn và sọ ngắn khiến mèo con khó đi qua ống sinh sản hơn.
    Tổn thương: thời gian đẻ lâu, mèo mẹ khó chịu và lực co bóp tử cung yếu, mèo con bị yếu và thậm chí chết trong lúc sinh.

SVTY Vũ Phương Thảo

Tham khảo

Gough, A., Thomas, A., & O’Neill, D. (2018). Breed predispositions to disease in dogs and cats (3rd ed.). John Wiley & Sons.
Nelson, R. W., & Couto, C. G. (2019). Small Animal Internal Medicine (6th ed.). Elsevier – Health Sciences Division.

Trả lời