Hội chứng tiêu chảy xuất huyết cấp tính (AHDS) ở chó – Phần 1
Đây là tài liệu được BSAVA biên soạn dành riêng cho thành viên của hiệp hội nhằm hỗ trợ các công việc khám chữa bệnh thú hằng ngày.
Tài liệu được tóm tắt và chuyển ngữ sang tiếng Việt bằng AI. Quý độc giả lưu ý chỉ sử dụng bản tóm tắt như một tài liệu tham khảo.
Hãy sử dụng tài liệu gốc bằng tiếng Anh để tiếp cận được thông tin chính xác nhất.
Tài liệu gốc
Tài liệu tóm tắt
Tổng quan
Hội chứng tiêu chảy xuất huyết cấp tính (AHDS) là bệnh lý thường gặp trong cấp cứu thú y. Trước đây thường được gọi là “viêm dạ dày ruột xuất huyết” (HGE), hội chứng này đã được đặc trưng đầy đủ vào năm 2015.
Biểu hiện lâm sàng và chẩn đoán
AHDS đặc trưng bởi tình trạng khởi phát đột ngột, gây mất dịch nghiêm trọng và đe dọa tính mạng.
- Triệu chứng chính: Tiêu chảy xuất huyết dạng lỏng, màu đỏ sẫm hoặc nâu.
- Nôn mửa: Xuất hiện ở 80-100% thú bệnh, trong đó 31-65% nôn ra máu. Thông thường, nôn mửa xảy ra trước tiêu chảy (có thể sớm hơn tới 52 giờ).
- Đặc điểm khác: Nhịp tim nhanh do giảm thể tích máu, thường có xu hướng hạ thân nhiệt. Đau bụng chỉ gặp ở khoảng 20% trường hợp.
- Đối tượng: Thường gặp ở chó từ 4-7 tuổi. Các giống chó nhỏ như Yorkshire Terrier, Miniature Pinscher, Schnauzer, Chihuahua và Maltese có nguy cơ cao.
Bảng chỉ số AHDS được sử dụng để phân loại mức độ nghiêm trọng:
| Tiêu chí | Điểm 0 | Điểm 1 | Điểm 2 | Điểm 3 |
| Hoạt động | Bình thường | Giảm nhẹ | Giảm vừa | Giảm nặng |
| Ăn uống | Bình thường | Giảm nhẹ | Giảm vừa | Giảm nặng |
| Nôn (lần/ngày) | 0 | 1 | 2-3 | >3 |
| Dạng phân | Bình thường | Hơi mềm | Rất mềm | Lỏng như nước |
| Tần suất đi ngoài | 1 | 2-3 | 4-5 | >5 |
| Mất nước (%) | 0 | <5 | 5-10 | >10 |
Tổng điểm: 0-3 (không đáng kể), 4-5 (nhẹ), 6-8 (vừa), >9 (nặng). Khoảng 81,5-90% chó nhập viện ở mức độ nặng.
Bệnh lý và sinh lý bệnh
Tên gọi “viêm dạ dày ruột xuất huyết” có thể gây hiểu lầm vì bệnh chủ yếu gây tổn thương ở ruột hơn là dạ dày.
- Tổn thương cấu trúc: Các đánh giá mô bệnh học cho thấy tình trạng hoại tử niêm mạc ruột non (tá tràng, hồi tràng) và đại tràng.
- Cô đặc máu: Thú bệnh thường bị cô đặc máu nghiêm trọng do mất nước. Thể tích khối hồng cầu (PCV) thường ≥55-60%.
- Mất protein: Hơn 52% thú bệnh bị giảm albumin máu sau khi được bù dịch.
- Loạn khuẩn: Có sự sụt giảm đa dạng hệ vi sinh đường ruột, nhưng thường trở lại bình thường trong vòng 21 ngày.
- SIRS và nhiễm trùng huyết: Khoảng 12-70% chó mắc AHDS đáp ứng tiêu chuẩn hội chứng đáp ứng viêm hệ thống (SIRS). Tuy nhiên, tỷ lệ nhiễm trùng huyết thực sự được cho là thấp.
Nguyên nhân gây bệnh
Dù đã có nhiều nghiên cứu, nguyên nhân chính xác của AHDS vẫn chưa được xác định rõ ràng và có thể do đa yếu tố.
- Vi khuẩn Clostridia: Clostridium perfringens và Clostridioides difficile được nghiên cứu nhiều nhất do khả năng tiết độc tố gây hoại tử ruột.
- Độc tố NetF: Gần đây, độc tố tạo lỗ thủng NetF từ C. perfringens type A/F được xem là yếu tố độc lực quan trọng nhất liên quan đến viêm ruột hoại tử trong AHDS. Độc tố này nhanh chóng biến mất sau khi thú bệnh hồi phục.
- Độc tố CPE: Mặc dù từng được cho là quan trọng, nhưng các nghiên cứu mới cho thấy độc tố đường ruột (CPE) có thể không đóng vai trò trực tiếp trong AHDS mà chỉ là hệ quả của tình trạng loạn khuẩn thứ phát.
- Các nguyên nhân khác: Virus (Parvovirus, Circovirus), độc tố ngoại sinh, viêm tụy hoặc phản ứng quá mẫn loại 1 đều được xem xét nhưng thiếu bằng chứng thuyết phục cho AHDS điển hình.